Olağanüstü İnsanların Hayatı

Rusyanın en büyük yayıncısı kabul edilen, aynı zamanda da bir eğitimci olan Florenty Fedorovich Pavlenkov (1839-1900), Mayıs 1890 yılında Жизнь замечательных людей (Olağanüstü İnsanların Hayatı) başlığıyla biyografik eserler yayımlamaya başlamıştır.

Gençliğinde okuduğu Mestrius Plutarchus‘un bizde Paralel Hayatlarbaşlığıyla yayımlanan karşılaştırmalı biyografilerin Fransızca çevirisi olan Vie des Hommes illustres [Ünlü İnsanların Hayatları] serisinden esinlenerek adını verdiği bu dizi zamanla başlığın ilk harflerinden oluşan ‘ЖЗЛ’ kısaltmasıyla anılır olmuştur.

Dizinin ilk kitabı Bykov Alexander Alekseevich‘in Cizvit tarikatının kurucusu Katolik Aziz Ignatius de Loyola’nın yaşamını anlattığı Игнатий Лойола. Его жизнь и общественная деятельность [Ignatius Loyola. Hayatı ve Sosyal Aktiviteleri] olmuştur.

Tamamen gönüllü yazarların desteğiyle 1900 yılına kadar iki yüz civarı bilim adamı, filozof, aziz, müzisyen, askeri lider, gezgin, mucit, şair, yazar gibi seçkin insanların hayatlarına yer verilen bu dizi, Avrupa’nın ilk evrensel biyografik koleksiyonu kabul edilmektedir.

Pavlenkov ölünce 1900-1924 yılları arasında yeni yayınlar çıkarılmamış, daha çok yeniden baskılar yapılarak bu çaba sürdürülmeye çalışılmıştır. 1917 yılına kadar Pavlenkov’un yayınevinden devam ettirilen dizi, sonrasında bir çok kişi ve kurum tarafından sürdürülmeye çalışılsa da aynı heyecan yakalanamamıştır.

Pavlenkov’un çabalarını çok önemseyen Maxim Gorki, 1916 yılında kendi yayınevi Parus’ta diziyi devam ettirmek istemiş ancak, devrim koşullarında çok başarılı olamamıştır. 1930 yılında Журнально-газетного объединения (Жургаза) [Gazete-Dergi Derneği (Zhurgaz)]‘nın desteğiyle bir kez daha girişimde bulunmuş ve biyografi yazma konusundaki uzmanları bir araya getirmiştir. Uzun uğraşlar sonunda Christian Johann Heinrich Heine (1797-1856)’ın biyografisi ile Ocak 1933’de diziyi yeniden başlatmıştır.

ЖЗЛ, 1943 yılında Великие люди русского народа [Rus Halkının Büyük İnsanları], 1944-1945 yılları arasında Великие русские люди [Büyük Rus Halkı] başlığıyla yayımlanmıştır. 1945 yılından sonra da ilk yayımlandığı adıyla Жизнь замечательных людей [Olağanüstü İnsanların Hayatı] olarak çıkarılmaya başlanmış ve günümüze kadar bu başlık altında sürdürülmüştür.

Жизнь замечательных людей (Olağanüstü İnsanların Hayatı)

Dizide yer alan eserler için:

* * *

Olağanüstü İnsanların Hayatı dizisiyle ilk kez Puşkin okumaları yaparken karşılaştım, çok da ilgimi çekti. Bu esnada tanıştığım Etkin Yayınevi bu çok önemli kaynağı fark etmiş ki, ülkemizde bilinen önemli şahsiyetlerin yaşamlarını anlatan eserleri bir bir dilimize kazandırıyor. Ben, Puşkin, Jules Verne, Victor Hugo başta olmak üzere bir çok kişinin yaşamını önce bu seriden okudum.

Bu seriden çeviriler yapan bir başka yayınevi de Dorlion Yayınları.

Avrupa’nın ilk evrensel biyografi serisi kabul edilmesinden öte beni daha çok yayıncılığın uzun soluklu ve tutarlı oluşu etkiledi. Yaşadıkları köklü yönetim ve rejim değişikliklerine rağmen biyografi yayımlamaktan hiç vazgeçmemişler, insanlık tarihine iz bırakanları Rus halkına ısrarla tanıtmaya devam etmişler.

Böylesine önemli bir diziye dair ne yazık ki Türkçe herhangi bir bilgi bulunmuyor. Tamamen Rusça siteleri tarayarak oluşturduğum bu yazı, devasa bir kaynağı, dilimize kazandırılmayı bekleyen binlerce biyografik eseri işaret etmektedir.

Kaynaklar:
  1. Википедии(Vikipedi) “Павленков, Флорентий Фёдорович”(Pavlenkov, Florenty Fyodoroviç)
  2. Википедии(Vikipedi) “Жизнь замечательных людей(Olağanüstü İnsanların Hayatı)”
  3. Муниципальное бюджетное учреждение-Центральная городская библиотека [Belediye Bütçe Kurumu-Merkez Şehir Kütüphanesi ] “Серия “Жизнь замечательных людей” (“Olağanüstü İnsanların Hayatı” Serisi)
  4. 123ru.net “Интересные факты о серии книг «Жизнь замечательных людей»” [“Olağanüstü İnsanların Hayatı” kitap serisi hakkında ilginç gerçekler]
  5. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları “Plutarkhos”
  6. Знание – Сила[Bilgi-Güç] “Дейч А. Генрих Гейне, 1933[Alman A., Heinrich Heine, 1933]”
  7. Википедии[Vikipedi] “Жизнь замечательных людей (1890—1924) (Olağanüstü İnsanların Hayatı (1890-1924))”
  8. Википедии[Vikipedi] “Список книг серии «Жизнь замечательных людей» (Olağanüstü İnsanların Hayatındaki Kitapların Listesi (1933-2020))”

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir