Roald Dahl
(1916 – 1990)
Galli yazar, şair, senarist.
20. yüzyılın en büyük çocuk hikayecilerinden biri olarak kabul edilmektedir.
13 Eylül 1916’da Norveçli varlıklı bir ailenin çocuğu olarak Llandaff’da (Galler) doğmuştur. Üç yaşındayken babasını ve kız kardeşini kaybetmiş, annesi tarafından büyütülmüştür. İlk olarak The Cathedral School (Llandaff)’a gitmiş ancak burada arkadaşları ile yaptıkları bir şakadan dolayı Weston-super-Mare’deki St Peter’s yatılı okuluna transfer olmuştur. 1929-1932 yılları arasında Repton School (Derbyshire)’a gitmiştir. Ancak, burada yaşadığı zor öğrencilik onu okuldan soğutmuş üniversiteye gitmemiştir.
1934’te bit çok atlantik ötesi gezilere katılmış, ardından da Kenya ve Tanzanya’daki Shell Petrol’de çalışmaya başlamıştır.
1939’da II. Dünya Savaşı’nın başlamasıyla Nairobi’deki Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF)’ne katılmış, önce uçak teknisyenliği sonra da savaş uçaklarında pilotluk yapmış, Libya çölünde geçirdiği bir kazada başından darbe alıp ağır yaralanınca da ordudan ayrılmıştır. Sonrasında birçok İngiliz subayı ile İngiltere’nin ABD’deki çıkarları için çalışmış, savaş esnasında Washington’dan Başbakan Winston Churchill’e ve MI6’nın bir parçası olan British Security Coordination [İngiliz Güvenlik Koordinasyonu]’a istihbarat sağlamıştır.
1942’de Libya’da yaşadığı kazayı anlattığı ilk öyküsü “A Piece of Cake” The Saturday Evening Post dergisinde yayımlananmıştır.
Savaş sırasında deniz savaşlarını konu alan öyküleriyle tanınan ünlü İngiliz gazeteci ve romancı C.S. Forester (gerçek adı Cecil Louis Troughton Smith) ile tanışmış, onun özendirmesiyle ordudaki anılarını yazmaya başlamıştır. 1943’te de ilk kitabı Walt Disney için yazdığı The Gremlins yayımlanmıştır.
1946’daKraliyet Hava Kuvvetleri’nden emekli olmuş, kendini yazarlığa vermiştir.
1953’te oyuncu Patricia Neal ile evlenmiş, bu evlilikten beş çocukları olmuş, ancak bir kızı yedi yaşında kızamıktan ölmüş, henüz bebek yaştaki bir oğlu da araba kazasında beyin hasarı geçirmiştir. Kazadan sonra 1962’de hidrolik mühendisi Stanley Wade ve nörocerrah Kenneth Till ile birlikte binlerce çocuğun tedavisinde kullandığı Wade-Dahl-Till (WDT) şantın geliştirilmesine katkıda bulunmuştur.
1954’te “Someone Like You”, 1960’da ise “The Landlady” ile ‘En İyi Kısa Öykü’ dalında Mystery Writers of America’s Edgar Award’a değer görülmüştür.
1964’te de bütün dünyaca tanınmasını sağlayan ve çocuk edebiyatının en önemli klasiklerinden kabul edilen Charlie and the Chocolate Factory yayımlanmıştır.
1980’de “Skin” ile ‘Bir TV Dizisindeki En İyi Bölüm’ dalında bir kez daha Mystery Writers of America’s Edgar Award’a değer görülmüştür.
1983’te Literary Review‘da (Ağustos 1983 Sayı:62) yayımlanan, 1982 Lübnan Savaşı’ndaki Beyrut kuşatmasını anlatan God Cried (Tony Clifton,Catherine Leroy, Quartet Books, 1983) [Tanrı Ağladı] için yazdığı kitap inceleme yazısı olan ve aynı zamanda İsrail’in politikalarını ve askeri eylemlerini eleştirdiği, Yahudilerin “barbar katillere” dönüştüğünü iddia ettiği “Not A Chivalrous Affair [Şövalyelere Yakışmayan Bir Durum]” başlıklı makalesi ile bütün dünyada büyük bir antisemitizm tartışması başlatmıştır.
1983’te Patricia ile ayrılmışlar, aynı yıl Felicity Ann d’Abreu Crosland ile evlenmiştir.
1983’te The Witches ile Whitbread Book Awards (şu anki adıyla Costa Book Awards), The BFG ile de Federation of Children’s Book Groups tarafından verilen ve Children’s Book Award (eski adıyla Red House Children’s Book Award), James and the Giant Peac ve Charlie and the Chocolate Factory ile de World Fantasy Convention tarafından verilen World Fantasy Award-Life Achievement’a; 1989’da Matilda ile bir kez daha Children’s Book Award, 1990’da da British Book Awards-The Children’s Author of the Year’a değer görülmüştür. Ayrıca, 2008’de The Times tarafından “1945’ten Beri En Büyük 50 Britanyalı Yazar” listesinde duyurulmuş (16. sıra), 2021’de de Forbes onu en çok kazanan ölü ünlüler arasında göstermiştir.
1983’te ‘Yahudi karşıtı değil, İsrail karşıtı’ olduğunu söylese de, 1990’da ise Lübnan işgali hakkında tekrar konuşmuş, ‘Beyrut’u bombalayıp 22.000 sivili öldüren İsrail karşı olduğunu, bununla birlikte bütün haberleri saklayan İsrail sermayeli medya ile başka bir ülkede savaşı ve Siyonizmi destekleyen Yahudilere de karşı olduğunu’ söylemiştir.
23 Kasım 1990’da Oxford’da (İngiltere) nadir görülen bir kan kanseri olan myelodisplastik sendrom (MDS) nedeniyle ölmüş, Church of St Peter and St Paul (Great Missenden) mezarlığına gömülmüştür. , Great Missenden
–
Ölümünden sonra eşi Felicity Dahl tarafından kurulan The Roald Dahl Foundation (Roald Dahl Vakfı) ve Roald Dahl’s Marvellous Children’s Charity (Roald Dahl’ın Muhteşem Çocuklar Vakfı) (sonradan Roald Dahl’s Marvellous Children’s Charity çatısı altında birleşmiştir) nöroloji ve hematoloji alanlarında burslar vermektedir.
Büyüklere yönelik korku öyküleri kalem alsa da daha çok çocuk kitapları ile tanınan ve sevilen yazarın çalışmalarının sergilendiği The Roald Dahl Museum and Story Centre (Great Missenden) bulunmaktadır. Bu çalışmaların birçoğu film haline getirilmiştir.
2014’te Dahl’ın Yahudi karşıtlığı yorumları nedeniyle Kraliyet Darphanesi, Dahl’ın 100. doğum gününü anmak için bir madeni para basmamaya karar vermiş, 2020’de Dahl’ın ailesi, yazarın resmi sitesinden Yahudi karşıtlığı için bir özür yayınlamıştır.
Eserleri
- 1943 The Gremlins (Çocuk)
- 1946 Over to You: Ten Stories of Flyers and Flying (Öykü, Anlaşıldı, Tamam, Çev. Berrak Göçer, Can Yayınları, 2020)
- 1948 Sometime Never: A Fable for Supermen (Roman)
- 1953 Someone Like You (Öykü, Senin Gibi Biri, Çev. Tülin Cansunar, Can Yayınları, 1998)
- 1960 Kiss Kiss (Öykü, Öptüm Seni, Çev. Püren Özgören, Can Yayınları, 1997)
- 1961 James and The Giant Peach (Çocuk, Dev Şeftali, Çev. Lale Akalın, Can Yayınları, 1991)
- 1964 Charlie and The Chocolate Factory (Çocuk, Charlie’nin Çikolata Fabrikası, Çev. Celâl Üster, Can Yayınları, 1989)
- 1966 The Magic Finger (Çocuk, Büyülü Parmak, Çev. Gönül Çapan, Can Yayınları, 2007)
- 1970 Fantastic Mr Fox (Çocuk, Yaman Tilki, Çev. Gönül Çapan, Can Yayınları, 2007)
- 1972 Charlie and The Great Glass Elevator (Çocuk, Charlie’nin Büyük Cam Asansörü, Çev. Celâl Üster, Can Yayınları, 1991)
- 1974 Switch Bitch (Öykü, Kancık, Çev. Tülin Nutku, Can Yayınları, 2000)
- 1975 Danny, The Champion of the World (Çocuk, Dünya Şampiyonu Danny, Çev. Semih Özcan, Can Yayınları, 2007)
- 1977 The Wonderful Story of Henry Sugar and Six More (Öykü, Şeker Henry’nin İnanılmaz Öyküsü, Çev. Ülker İnce, Can Yayınları, 2018)
- 1978 The Enormous Crocodile (Çocuk, İrikıyım Timsah, Çev. Celâl Üster, Can Yayınları, 2014)
- 1979 Tales of The Unexpected (Öykü)
- 1979 My Uncle Oswald (Roman, Oswald Amcam, Çev. Ülker İnce, Can Yayınları, 1991)
- 1980 The Twits (Çocuk, Bay ve Bayan Kıl, Çev. Roza Hakmen, Can Yayınları, 2007)
- 1980 More Tales of The Unexpected (Öykü)
- 1981 George’s Marvellous Medicine (Çocuk, George’un Harika İlacı, Çev. Cem Akaş, Can Yayınları, 2007)
- 1982 The BFG (Çocuk, Koca Sevimli Dev, Çev. Celâl Üster, Can Yayınları, 2008)
- 1982 Revolting Rhymes (Şiir)
- 1983 The Witches (Çocuk, Cadılar, Çev. Celâl Üster, Can Yayınları, 2007)
- 1983 Dirty Beasts (Şiir)
- 1984 Boy: Tales of Childhood (Otobiyografi, Küçük Adam Büyürken, Çev. Gönül Çapan, Can Yayınları, 2011)
- 1985 The Giraffe and The Pelly and Me (Çocuk, Zürafa, Peli ve Ben, Çev. Can Sözer, Can Yayınları, 2007)
- 1986 Two Fables (Öykü)
- 1986 Going Solo (Otobiyografi, Tek Başına, Çev. Lale Akalın, Can Yayınları, 2011)
- 1988 Matilda (Çocuk, Çev. Lale Akalın, Can Yayınları, 2007)
- 1989 Rhyme Stew (Şiir)
- 1989 Ah, Sweet Mystery of Life (Öykü)
- 1990 Esio Trot (Çocuk, Kaplumbağa, Çev. Cem Akaş, Can Yayınları, 2007)
- 1991 The Vicar of Nibbleswicke (Çocuk)
- 1991 The Minpins (Çocuk)
- 1991 Memories With Food at Gipsy House (Derleme)
- 1991 Roald Dahl’s Guide to Railway Safety (Çocuk)
- 1991 My Year (Günlük)
Sosyal medya hesapları
- Kişisel Web Sitesi: roalddahl.com
- Instagram: roald_dahl
Hazırlama: 18.07.2026
Son Güncelleme: 21.07.2026
Kaynaklar
- “Roald Dahl” tr.wikipedia.org (Erişim: 18.07.2026)
- “Roald Dahl” en.wikipedia.org (Erişim: 18.07.2026)
- “About Roald Dahl” roalddahl.com (Erişim: 18.07.2026)
- “Roald Dahl” poetryfoundation.org (Erişim: 18.07.2026)
- “All Winners” edgarawards.com (Erişim: 18.07.2026)
- “Roald Dahl’s published Works” roalddahlmuseum.org (Erişim: 18.07.2026)
okuyorum
