
Nobel Edebiyat Ödülü
(Nobelpriset i litteratur)
Alfred Nobel‘in vasiyeti üzerine 1901’den bu yana her yıl ölüm “bir idealist eğilimi en farklı şekilde ifade eden yazara” verilen ödül.
Alfred Nobel‘in 1895 tarihli vasiyeti üzerine 1901’den bu yana her yıl ölüm yıldönümü olan 10 Aralık tarihinde, Stockholm’de düzenlenen bir törenle İsveç Akademisi’nin seçtiği beş kişilik komite tarafından belirlenen “bir idealist eğilimi en farklı şekilde ifade eden yazara”(2) verilen ödüldür.
Ödül, 1904, 1917, 1966, 1974 yıllarında iki kişiye verilmiş, 1914, 1918, 1935 yılları ve 1940-1943 yılları arasında da verilmemiştir. Sovyetler Birliği hükümetinin baskısından dolayı 1958’de ödüle layık görülen Rus yazar Boris Pasternak ödülü reddetmek zorunda kalmış, hiçbir resmi ödülü kabul etmeyen Jean-Paul Sartre 1964’te kendisine verilen ödülü reddetmiş, 1918’de ödüle layık görülen ama reddeden Erik Axel Karlfeldt‘in ödülü ise 1931’de ölümünden sonra gıyabında verilmiştir.
Kaynaklar
- “All Nobel Prizes in Literature” nobelprize.org (Erişim 12.02.2026)
- “Nobel Edebiyat Ödülü” tr.wikipedia.org (Erişim 12.02.2026)
- “Nobel Ödülü” tr.wikipedia.org (Erişim 12.02.2026)
- “Nobel Edebiyat Ödülü sahipleri listesi” tr.wikipedia.org (Erişim 12.02.2026)
- “Nobel Ödülü sahipleri listesi” tr.wikipedia.org (Erişim 12.02.2026)
1901
Sully Prudhomme
Şiirsel kompozisyonundaki yüce idealizm, sanatsal mükemmellik ve hem kalbin hem de aklın niteliklerinin nadir bir birleşimini ortaya koyan eserleri nedeniyle özel bir takdirle.
1902
Theodor Mommsen
Tarih yazım sanatının yaşayan en büyük ustası, özellikle de anıtsal eseri A history of Rome‘a özel atıfta bulunarak.
1903
Bjørnstjerne Bjørnson
İlhamının tazeliği ve ruhunun nadir saflığıyla her zaman öne çıkan, asil, muhteşem ve çok yönlü şiirine bir saygı duruşu olarak.
1904
Frédéric Mistral
Şiirsel üretiminin özgünlüğü ve gerçek ilhamı, doğal manzaraları ve halkının yerel ruhunu sadakatle yansıtması ve ayrıca Provence filolojisi alanındaki önemli çalışmaları nedeniyle.
José Echegaray
İspanyol tiyatrosunun büyük geleneklerini özgün ve bireysel bir şekilde yeniden canlandıran sayısız ve parlak eserlerin takdiri amacıyla.
1905
Henryk Sienkiewicz
Destansı yazar olarak olağanüstü yeteneklerinden dolayı.
1906
Giosuè Carducci
Sadece derin bilgisi ve eleştirel araştırmaları göz önünde bulundurularak değil, her şeyden önce şiirsel başyapıtlarını karakterize eden yaratıcı enerjiye, üslubun tazeliğine ve lirik güce bir övgü olarak.
1907
Rudyard Kipling
Bu dünyaca ünlü yazarın eserlerini karakterize eden gözlem gücü, hayal gücünün özgünlüğü, fikirlerin canlılığı ve olağanüstü anlatım yeteneği göz önünde bulundurularak.
1908
Rudolf Christoph Eucken
Hakikat arayışındaki samimiyeti, düşünce gücünün derinliği, geniş vizyonu ve sayısız eserinde savunduğu ve geliştirdiği idealist yaşam felsefesini sıcak ve güçlü bir şekilde sunması nedeniyle.
1909
Selma Lagerlöf
Yazılarını karakterize eden yüce idealizm, canlı hayal gücü ve manevi algıya duyulan takdirle.
1910
Paul Heyse
Lirik şair, oyun yazarı, romancı ve dünyaca ünlü kısa öykü yazarı kariyeri boyunca sergilediği, idealizmle yoğrulmuş kusursuz sanatçılığına bir övgü olarak.
1911
Maurice Maeterlinck
Çok yönlü edebi faaliyetlerine, özellikle de zengin hayal gücü ve şiirsel bir zekâyla öne çıkan, bazen bir peri masalı kılığında derin bir ilhamı ortaya koyan, aynı zamanda gizemli bir şekilde okuyucuların duygularına hitap eden ve hayal güçlerini harekete geçiren dramatik eserlerine duyulan takdirle.
1912
Gerhart Hauptmann
Öncelikle, dramatik sanat alanındaki verimli, çeşitli ve olağanüstü çalışmaları nedeniyle.
1913
Rabindranath Tagore
Derin duyarlılık, tazelik ve güzellik dolu dizeleri sayesinde, kendi İngilizce kelimeleriyle ifade ettiği şiirsel düşüncesini, üstün bir beceriyle Batı edebiyatının bir parçası haline getirmiştir.
1915
Romain Rolland
Edebi eserlerinin yüce idealizmine ve farklı insan tiplerini tasvir ederken gösterdiği sempati ve hakikat sevgisine bir övgü olarak.
1916
Verner von Heidenstam
Edebiyatımızda yeni bir dönemin önde gelen temsilcisi olarak taşıdığı önemin takdiriyle.
1917
Karl Adolph Gjellerup
Yüce ideallerden ilham alan, çeşitli ve zengin şiirleri için.
Henrik Pontoppidan
Danimarka’daki günümüz yaşamına dair gerçekçi tasvirleri nedeniyle.
1919
Carl Spitteler
Destansı eseri Olympian Spring‘e özel bir takdirle.
1920
Knut Hamsun
Markens Grøde adlı anıtsal eseri için.
1921
Anatole France
Üslup asaleti, derin insani duyarlılığı, zarafeti ve gerçek bir Fransız mizacıyla nitelendirilen parlak edebi başarılarının takdiri olarak.
1922
Jacinto Benavente
İspanyol tiyatrosunun şanlı geleneklerini mutlu bir şekilde sürdürmesinden dolayı.
1923
William Butler Yeats
Her zaman ilham dolu şiirleri için; bu şiirler, son derece sanatsal bir biçimde, bütün bir ulusun ruhunu ifade etmektedir.
1924
Władysław Reymont
Büyük ulusal destanı Chłopi nedeniyle.
1925
George Bernard Shaw
İdealizm ve insanlıkla yoğrulmuş, çoğu zaman eşsiz bir şiirsel güzellikle bezenmiş, düşündürücü hicivleriyle öne çıkan eserleri için.
1926
Grazia Deledda
İdealist ilhamla kaleme aldığı, doğduğu adadaki yaşamı canlı bir netlikle resmeden ve genel olarak insan sorunlarını derinlik ve duyarlılıkla ele alan yazıları için.
1927
Henri Bergson
Zengin ve canlandırıcı fikirleri ve bunları sunmadaki üstün yeteneği nedeniyle.
1928
Sigrid Undset
Özellikle Orta Çağ’da Kuzey yaşamına dair güçlü tasvirleri nedeniyle.
1929
Thomas Mann
Özellikle çağdaş edebiyatın klasik eserlerinden biri olarak giderek daha fazla tanınan büyük romanı Buddenbrooks için.
1930
Sinclair Lewis
Güçlü ve etkileyici betimleme sanatı ve zekâ ve mizahla yeni karakter tipleri yaratma yeteneği nedeniyle.
1931
Erik Axel Karlfeldt
Şiirselliği nedeniyle.
1932
John Galsworthy
The Forsyte Saga‘da en üst düzeyine ulaşan seçkin anlatım sanatı için.
1933
Ivan Bunin
Klasik Rus düzyazı geleneklerini sürdürdüğü titiz sanatsal yaklaşımı nedeniyle.
1934
Luigi Pirandello
Dramatik ve sahne sanatını cesur ve zekice yeniden canlandırması nedeniyle.
1936
Eugene O’Neill
Dramatik eserlerinin gücü, dürüstlüğü ve derin duyguları nedeniyle, trajedinin özgün bir anlayışını bünyesinde barındırdığı için.
1937
Roger Martin du Gard
Les Thibault adlı roman serisinde insan çatışmasını ve çağdaş yaşamın bazı temel yönlerini ele alış biçimindeki sanatsal güç ve gerçekçilik nedeniyle.
1938
Pearl S. Buck
Çin’deki köylü yaşamına dair zengin ve gerçekten destansı tasvirleri ve biyografik başyapıtları nedeniyle.
1939
Frans Eemil Sillanpää
Ülkesinin köylülerini derinlemesine anlaması ve onların yaşam biçimini ve doğayla ilişkilerini tasvir etmedeki olağanüstü sanatı nedeniyle.
1944
Johannes Vilhelm Jensen
Şiirsel hayal gücünün nadir gücü ve verimliliği, geniş kapsamlı entelektüel merakı ve cesur, taze bir yaratıcı üslubuyla birleştiği için.
1945
Gabriela Mistral
Güçlü duygulardan ilham alan lirik şiirleriyle adını tüm Latin Amerika dünyasının idealist özlemlerinin sembolü haline getirdiği için.
1946
Hermann Hesse
İlham verici yazıları, cesaret ve derinlik açısından giderek artarken, klasik insancıl idealleri ve yüksek üslup niteliklerini örnek teşkil ettiği için.
1947
André Gide
İnsan sorunlarını ve durumlarını, gerçeğe karşı korkusuz bir sevgi ve keskin bir psikolojik kavrayışla sunduğu, kapsamlı ve sanatsal açıdan önemli yazıları için.
1948
T. S. Eliot
Günümüz şiirine yaptığı olağanüstü ve öncü katkılarından dolayı
1949
William Faulkner
Modern Amerikan romanına yaptığı güçlü ve sanatsal açıdan eşsiz katkılarından dolayı.
1950
Bertrand Russell
İnsani idealleri ve düşünce özgürlüğünü savunduğu çeşitli ve önemli yazıları nedeniyle kendisine ithafen.
1951
Pär Lagerkvist
Şiirlerinde insanlığın karşı karşıya kaldığı ebedi sorulara cevap bulma çabasındaki sanatsal canlılığı ve gerçek düşünce bağımsızlığı nedeniyle.
1952
François Mauriac
Romanlarında insan hayatının dramına nüfuz etme biçimindeki derin ruhsal kavrayış ve sanatsal yoğunluk nedeniyle.
1953
Winston Churchill
Tarihsel ve biyografik betimlemedeki ustalığı ve yüce insan değerlerini savunmadaki parlak hitabet yeteneği nedeniyle.
1954
Ernest Hemingway
Anlatım sanatındaki ustalığı, en son The Old Man and the Sea adlı eserinde sergilediği yetenek ve çağdaş üslup üzerindeki etkisi nedeniyle.
1955
Halldór Laxness
İzlanda’nın büyük anlatı sanatını yeniden canlandıran etkileyici epik gücü nedeniyle.
1956
Juan Ramón Jiménez
İspanyol dilinde yüksek ruh ve sanatsal saflığın bir örneğini teşkil eden lirik şiirleri için.
1957
Albert Camus
Günümüzün insan vicdanının sorunlarını açık görüşlü bir ciddiyetle aydınlatan önemli edebi çalışmaları için.
1958
Boris Pasternak
Hem çağdaş lirik şiir alanında hem de büyük Rus destan geleneği alanında elde ettiği önemli başarılar nedeniyle.
1959
Salvatore Quasimodo
Lirik şiirleriyle, klasik bir coşkuyla günümüz yaşamının trajik deneyimini ifade ettiği için.
1960
Saint-John Perse
Şiirlerinin yükselen uçuşu ve çağrıştırıcı imgeleri, vizyoner bir şekilde zamanımızın koşullarını yansıttığı için.
1961
Ivo Andrić
Ülkesinin tarihinden yola çıkarak ele aldığı temaları ve tasvir ettiği insan kaderlerini destansı bir güçle işlediği için.
1962
John Steinbeck
Gerçekçi ve hayal gücü dolu yazıları, empatik mizahı ve keskin sosyal algıyı bir araya getirmesi nedeniyle.
1963
Giorgos Seferis
Yunan kültür dünyasına duyduğu derin sevgiden ilham alan, seçkin lirik yazıları için.
1964
Jean-Paul Sartre
Fikir bakımından zengin, özgürlük ruhu ve hakikat arayışıyla dolu eserleriyle çağımız üzerinde geniş kapsamlı bir etki yaratmış olan çalışmaları için.
1965
Mihail Şolohov
Don destanında Rus halkının yaşamındaki tarihi bir döneme verdiği sanatsal güç ve bütünlük nedeniyle.
1966
Shmuel Yosef Agnon
Yahudi halkının yaşamından motifler içeren, son derece özgün anlatı sanatı nedeniyle.
Leonie Nelly Sachs
İsrail’in kaderini dokunaklı bir güçle yorumlayan olağanüstü lirik ve dramatik yazıları için.
1967
Miguel Ángel Asturias
Latin Amerika yerli halklarının ulusal özelliklerine ve geleneklerine derinden kök salmış, canlı edebi başarılarından dolayı.
1968
Yasunari Kawabata
Japon zihniyetinin özünü büyük bir hassasiyetle ifade eden anlatım ustalığı nedeniyle.
1969
Samuel Beckett
Modern insanın yoksulluğunda roman ve drama için yeni biçimler kazanarak yücelen yazıları için.
1970
Aleksandr Solzhenitsyn
Rus edebiyatının vazgeçilmez geleneklerini takip ederken gösterdiği etik güç nedeniyle
1971
Pablo Neruda
Bir kıtanın kaderini ve hayallerini temel bir gücün etkisiyle canlandıran bir şiir için.
1972
Heinrich Böll
Dönemine dair geniş bir bakış açısını ve karakter yaratmadaki hassas yeteneğini birleştirerek Alman edebiyatının yenilenmesine katkıda bulunan yazıları için.
1973
Patrick White
Edebiyata yeni bir alan katan, epik ve psikolojik anlatı sanatı için. Edebiyata yeni bir alan kazandıran destansı ve psikolojik bir anlatı sanatı için.
1974
Eyvind Johnson
Özgürlüğün hizmetinde, uzak diyarlara ve çağlara uzanan, anlatı sanatına yönelik.
Harry Martinson
Çiğ damlasını yakalayan ve evreni yansıtan yazılar için
1975
Eugenio Montale
Büyük bir sanatsal duyarlılıkla, insan değerlerini yanılsamadan uzak bir yaşam görüşü çerçevesinde yorumlayan kendine özgü şiirleri için.
1976
Saul Bellow
Eserlerinde bir araya getirdiği insani anlayış ve çağdaş kültürün incelikli analizi için.
1977
Vicente Aleixandre
İnsanın evrendeki ve günümüz toplumundaki durumunu aydınlatan, aynı zamanda savaşlar arası dönemde İspanyol şiir geleneklerinin büyük bir yenilenmesini temsil eden yaratıcı bir şiirsel yazı için.
1978
Isaac Bashevis Singer
Polonya-Yahudi kültürel geleneğinden beslenen ve evrensel insanlık hallerini hayata geçiren tutkulu anlatı sanatı için.
1979
Odysseas Elytis
Yunan geleneği zemininde, duyusal bir güç ve entelektüel bir berraklıkla modern insanın özgürlük ve yaratıcılık mücadelesini tasvir eden şiirleri nedeniyle.
1980
Czesław Miłosz
İnsanoğlunun şiddetli çatışmalarla dolu bir dünyadaki savunmasız durumunu tavizsiz bir netlikle dile getirdiği için.
1981
Elias Canetti
Geniş bir bakış açısı, zengin bir fikir yelpazesi ve sanatsal güçle öne çıkan yazıları için.
1982
Gabriel García Márquez
Romanları ve öykülerinde fantastik ve gerçekçi unsurları zengin bir hayal dünyasında birleştirerek bir kıtanın yaşamını ve çatışmalarını yansıttığı için.
1983
William Golding
Gerçekçi anlatı sanatının keskinliği ve mitin çeşitliliği ve evrenselliğiyle günümüz dünyasında insanlık durumunu aydınlatan romanları için.
1984
Jaroslav Seifert
Şiirleri, tazelik, duyusallık ve zengin yaratıcılıkla donanmış olup, insanın boyun eğmez ruhunun ve çok yönlülüğünün özgürleştirici bir imgesini sunduğu için.
1985
Claude Simon
Romanında şairin ve ressamın yaratıcılığını, insanlık durumunu tasvir ederken zamana dair derinleşmiş bir farkındalıkla birleştirdiği için.
1986
Wole Soyinka
Geniş bir kültürel perspektiften ve şiirsel bir üslupla varoluş dramını şekillendirdiği için.
1987
Joseph Brodsky
Düşünce berraklığı ve şiirsel yoğunlukla dolu, her şeyi kapsayan bir yazarlık için.
1988
Necib Mahfuz
İnce ayrıntılarla dolu, kimi zaman net bir şekilde gerçekçi, kimi zaman da çağrışım uyandıran belirsiz eserleriyle tüm insanlığa hitap eden bir Arap anlatı sanatı için.
1989
Camilo José Cela
Zengin ve yoğun bir düzyazı için; ölçülü bir şefkatle insanın kırılganlığına dair meydan okuyucu bir vizyon oluşturduğu için.
1990
Octavio Paz
Duyusal zekâ ve insancıl dürüstlükle karakterize edilen, geniş ufuklu, tutkulu yazılar için.
1991
Nadine Gordimer
Alfred Nobel’in sözleriyle, muhteşem destansı yazılarıyla insanlığa çok büyük fayda sağladığı için.
1992
Derek Walcott
Tarihsel bir vizyonla desteklenen, çokkültürlü bir bağlılığın ürünü olan, büyük bir parlaklığa sahip şiirsel bir eser için.
1993
Toni Morrison
Vizyoner gücü ve şiirsel önemiyle öne çıkan romanlarında Amerikan gerçekliğinin temel bir yönüne hayat verdiği için.
1994
Kenzaburo Oe
Şiirsel bir güçle hayali bir dünya yaratan, yaşam ve mitin bir araya gelerek günümüz insanlığının içinde bulunduğu rahatsız edici durumu resmettiği için.
1995
Seamus Heaney
Günlük mucizeleri ve yaşayan geçmişi yücelten, lirik güzelliğe ve etik derinliğe sahip eserler için.
1996
Wisława Szymborska
İnsan gerçekliğinin parçalarında tarihsel ve biyolojik bağlamın ironik bir hassasiyetle ortaya çıkmasına olanak tanıyan şiir için.
1997
Dario Fo
Orta Çağ soytarılarını örnek alarak otoriteyi eleştirdiği ve ezilenlerin onurunu koruduğu için.
1998
José Saramago
Hayal gücü, şefkat ve ironiyle desteklenen alegoriler aracılığıyla, sürekli olarak bize bir kez daha anlaşılması güç bir gerçeği kavrama olanağı sağladığı için.
1999
Günter Grass
Neşeli kara masalları tarihin unutulmuş yüzünü tasvir ettiği için.
2000
Gao Xingjian
Evrensel geçerliliğe sahip, acı dolu içgörüler içeren ve Çin romanı ve tiyatrosu için yeni yollar açan dilsel zekâsıyla öne çıkan bir eser için.
2001
Vidiadhar Surajprasad Naipaul
Bastırılmış tarihlerin varlığını görmemizi sağlayan eserlerde, kavrayışlı anlatımı ve bozulmaz incelemeyi birleştirdiği için.
2002
Imre Kertész
Bireyin kırılgan deneyimini tarihin barbarca keyfiliğine karşı savunan yazılar için.
2003
John Maxwell Coetzee
Sayısız kılıkta, dışarıdan birinin şaşırtıcı katılımını tasvir ettiği için.
2004
Elfriede Jelinek
Roman ve oyunlarında kullandığı, seslerin ve karşı seslerin müzikal akışıyla, toplumun klişelerinin absürtlüğünü ve boyun eğdirici gücünü olağanüstü bir dilsel coşkuyla ortaya koyduğu için.
2005
Harold Pinter
Oyunlarında günlük gevezeliğin altında yatan uçurumu ortaya çıkardığı ve baskının kapalı odalarına zorla giriş sağladığı için.
2006
Orhan Pamuk
Doğduğu şehrin melankolik ruhunu arayışında, kültürlerin çatışması ve iç içe geçmesi için yeni semboller keşfettiği için.
2007
Doris Lessing
Kadın deneyiminin destansı yazarı, şüphecilik, ateş ve vizyoner güçle bölünmüş bir uygarlığı incelemeye tabi tutttuğu için.
2008
J. M. G. Le Clézio
Yeni başlangıçların, şiirsel maceraların ve duyusal coşkuların yazarı, egemen uygarlığın ötesinde ve altında bir insanlığın kaşifi. olduğu için.
2009
Herta Müller
Şiirin yoğunluğu ve düzyazının açıklığıyla, mülksüzleştirilmişlerin manzarasını tasvir ettiği için.
2010
Mario Vargas Llosa
Güç yapılarının haritasını çıkarması ve bireyin direnişini, isyanını ve yenilgisini keskin bir şekilde tasvir ettiği için.
2011
Tomas Tranströmer
Yoğunlaştırılmış, saydam imgeleri aracılığıyla gerçekliğe yeni bir bakış açısı sunduğu için.
2012
Mo Yan
Hayalperest bir gerçekçilikle halk masallarını, tarihi ve çağdaş olayları birleştirdiği için.
2013
Alice Munro
Çağdaş kısa öykünün ustası dolayısıyla.
2014
Patrick Modiano
Hafıza sanatıyla en kavranması güç insan kaderlerini canlandırdığı ve işgalin yaşam dünyasını ortaya çıkardığı için.
2015
Svetlana Aleksiyeviç
Çok sesli yazılarıyla, çağımızda acı ve cesaretin bir anıtı olarak karşımıza çıkması dolayısıyla.
2016
Bob Dylan
Amerikan şarkı geleneğinin en büyük örneklerinden biri olarak yeni şiirsel ifadeler yaratmış olmaları nedeniyle.
2017
Kazuo Ishiguro
Büyük duygusal etkiye sahip romanlarında, dünyayla olan yanılsamalı bağlantımızın altında yatan uçurumu ortaya çıkardığı için.
2018
Olga Tokarczuk
Ansiklopedik bir tutkuyla sınırları aşmayı bir yaşam biçimi olarak temsil eden anlatısal bir hayal gücü için.
2019
Peter Handke
Dilsel zekâsıyla insan deneyiminin sınırlarını ve özgünlüğünü araştıran etkili bir eser için.
2020
Louise Glück
Kendine özgü, şiirsel sesiyle bireysel varoluşu evrensel kılan, sade güzelliği dolayısıyla.
2021
Abdulrazak Gurnah
Sömürgeciliğin etkilerine ve kültürler ile kıtalar arasındaki uçurumda mültecilerin kaderine dair uzlaşmaz ve şefkatli yaklaşımı nedeniyle.
2022
Annie Ernaux
Kişisel hafızanın kökenlerini, yabancılaşmalarını ve kolektif kısıtlamalarını ortaya çıkarırken gösterdiği cesaret ve klinik keskinlik için.
2023
Jon Fosse
Söylenmesi mümkün olmayan şeylere ses veren yenilikçi oyunları ve düzyazıları için.
2024
Han Kang
Tarihsel travmalarla yüzleşen ve insan yaşamının kırılganlığını ortaya koyan yoğun, şiirsel düzyazısı nedeniyle.
2025
László Krasznahorkai
Kıyametvari bir terörün ortasında sanatın gücünü yeniden teyit eden, etkileyici ve vizyoner eserleri için.
