Gündüz Vassaf
(1946)
Türk yazar, şair ve psikolog
Instagram: gunduz_vassaf
Facebook: Gündüz Vassaf
X: @gunduzvs
Hazırlama: 28.12.2025 / Son Güncelleme: 05.01.2026
Psikolog Belkıs Halim ile 9. Dönem Demokrat Parti Kocaeli Milletvekilliği de yapmış olan Doktor Ethem Vassaf’ın çocukları olarak 1946’da Boston’da (ABD) dünyaya gelmiştir. Annesinin yüksek lisansı için gittikleri (1936) ABD’den İkinci Dünya Savaşı başlayınca dönememişler, ancak Gündüz bir yaşındayken 1947’de gelebilmişlerdir.
İstanbul’da başlayan ilköğretim hayatına, babasının milletvekili seçilmesi üzerine Ankara’da devam etmiş, 1957’de de gittikleri ABD’de tamamlamıştır. 1963’de New Hampshire’daki yatılı okulu bitirince Türkiye’ye gelmiş, İstanbul’da Robert Koleji’nde lise öğretimini tamamlamıştır. Kazandığı futbol bursuyla ABD’ye gitmiş ve George Washington Üniversitesi’nde psikoloji eğitimi almıştır. Öğrenciliği döneminde ‘68 kuşağı’ hareketi içinde yer almış, Yabancı Öğrenciler Derneği başkanlığı yapmıştır.
1968’de yeniden Türkiye’ye dönmüş, 1977’de Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde doktorasını tamamlamıştır. Bu arada 1976’da kurulan Türk Psikologlar Derneği’nin kurucu üyesi olmuştur. Uzun süre Ankara Üniversitesi Mediko-Sosyal Merkezi’nde öğrencilere psikolojik danışmanlık yapmış, 5-7 yaş arası çocuklar üzerinde gerçekleştirilen Temel Zihinsel Yetenekler Testi’ni geliştirmiştir. Ancak, sonrasında bu testlerin çocuklar üzerinde psikolojik ve sosyolojik hasarlara neden olduğunu gözlemleyerek pişman olmuş ve bu çalışmaların yapılmasına karşı çıkmıştır.
Boğaziçi Üniversitesi’nde öğretim üyesi iken Tüm Öğretim Üyeleri Derneği (TÜMÖD) temsilciliği ve Uluslararası Af Örgütü İstanbul Şubesi başkanlığı yapmıştır. 12 Eylül askeri darbesinden sonra öğretim üyeliğinden istifa ederek, Almanya, Kanada, Hollanda ve Avusturya’da akademisyen, araştırmacı ve psikolog olarak çalışmıştır. ABD merkezli Uluslararası Psikologlar Konseyi’nin (International Council Of Psychologists – ICP) yönetim kurulunda ve Amerikan Psikoloji Derneği’nin (American Psychological Association-APA) toplum psikolojisi bölümü Avrupa ve Ortadoğu koordinatörlüğünde yer almış, Uluslararası Psikoloji Bilimi Birliği Barış Komitesi’nin (International Union of Psychological Science – IUPsyS) kuruluşunda bulunmuştur.
1987’de Marburg Üniversitesi’nde (Almanya) konuk akademisyen iken İngilizce olarak kaleme aldığı Prisoners of Ourselves, Totalitarianism in Everyday Life, 1992’de Cehenneme Övgü, Gündelik Hayatta Totalitarizm adıyla Türkçe olarak yayımlanmış ve onun geniş kitlelerce tanınmasını sağlamıştır.
Radikal gazetesinin kuruluşundan kapanışına kadar (1996-2016) “Uçmakdere” başlıklı köşesinde yazılar kaleme almış, sonrasında da bu yazılar üç cilt halinde yayımlanmıştır. 2011’de Murat Belge ve Şerif Mardin ile birlikte NTV’de her pazar yayımlanan ve 25 bölüm sürmüş olan insan, tarih, sosyoloji, popüler kültür konularındaki Gerçek Orada Bir Yerde adlı sohbet programını hazırlamıştır.
2023’te ilk romanı Ressamı’ın İsyanı yayımlanmıştır.
Eserleri
- 1977 Zekâ ve Zekâ Testleri Nedir Ne Değildir? (Psikoloji, Ankara Üniversitesi Mediko-Sosyal Merkezi Yayınları)
- 1977 Temel Zihin Yetenekleri Testi (Psikoloji, Ankara Üniversitesi Mediko-Sosyal Merkezi Yayınları)
- 1978 Introduction to Psychology (Psikoloji, Bogaziçi Üniversitesi Yayınları)
- 1983 Daha Sesimizi Duyurmadık: Avrupa’da Türk İşçi Çocukları (İnceleme, Belge Yayınları, Wir haben unsere Stimme noch nicht laut gemacht; Türkische Arbeiterkinder in Europa, Res Publicae, 1985)
- 1992 Cehenneme Övgü, Gündelik Hayatta Totalitarizm (Deneme, Ayrıntı Yayınları, Prisoners of Ourselves, Totalitarianism in Everyday Life, İletişim Yayınları, 2011)
- 1996 Cennetin Dibi, Modern Zamanda Eğlencelik Hayat (Deneme, Ayrıntı Yayınları)
- 2000 Annem Belkıs (Anı, İletişim Yayınları)
- 2003 Özgürleşmenin Sorunları: Mehmet Ali Aybar Sempozyumları 1997-2002 (Sempozyum, Tarih Vakfı Yayınları)
- 2006 40 Yıl Önce 40 Yıl Sonra, Amerika Rusya (Anı, İletişim Yayınları)
- 2007 Tarihi Yargılıyorum (Deneme, İletişim Yayınları)
- 2008 Türkiye Sen Kimsin? Uçmakdere Yazıları-1 (Deneme, İletişim Yayınları)
- 2009 Leventname (Anı, Heyamola Yayınları)
- 2010 Kimliğimi Kaybettim Hükümsüzdür! Uçmakdere Yazıları-2 (Deneme, İletişim Yayınları)
- 2013 Mostari, Bir Köprü Bekçisinin Günlüğü (Anı, Yapı Kredi Yayınları)
- 2014 Medeniyet, Kültür, Sanat Uçmakdere Yazıları-3 (Deneme, İletişim Yayınları)
- 2014 İstanbul’da Kedi (Şiir, Yapı Kredi Yayınları)
- 2015 Boğaziçi’nde Balık (Öykü, Yapı Kredi Yayınları)
- 2015 Nazım, Güzel Günler Göreceğiz Çocuklar (Şiir, Aylak Adam Yayınları, Mehmet’in Babası Nâzım, Karakarga Yayınları, 2021)
- 2015 İstanbul Hiçbirimizin – Hepimizin Gözünden (Anı, Ara Güler, Bülent Erkmen, Gündüz Vassaf ile birlikte, İstanbul Hepimizin Girişimi)
- 2016 Ne Yapabilirim? Geleceğe Kartpostallar (Deneme, İletişim Yayınları)
- 2017 Yol Arkadaşım: Havaalanı Yazıları (Deneme, Karakarga Yayınları)
- 2018 Sınırsız (Söyleşi, İletişim Yayınları)
- 2023 Ressamın İsyanı (Roman, Everest Yayınları)
- 2025 Doğana (Mektup, İletişim Yayınları)
Çevirileri:
- 2008 Guantanamo’dan Şiirler, Mahpuslar Konuşuyor (Şiir, Haz. Marc Falkoff, Çev. Bilgin Adalı ile birlikte, Yapı Kredi Yayınları)
- 2009 Sosyoloji Dersi Notları, Belkıs Halim Vassaf’ın Defterinden (Sosyoloji, Georges Dumézil, Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi)
- 2009 Stalin’in Çocukları (Anı, Owen Matthews, Pupa Yayınevi, Çev. Nurşan Üstüntaş ile birlikte)
- 2019 Afrodisyas-Sebasteion,Sevgi Gönül Salonu (Sanat Tarihi, Yapı Kredi Yayınları)
TV Programları
- Gerçek Orada Bir Yerde (Murat Belge ve Şerif Mardin ile birlikte hazırladıkları kültürel sohbet programı. 2011 yılında NTV’de her pazar yayımlanmış ve 25 bölüm sürmüştür.)
Kaynaklar:
- “Gündüz Vassaf” tr.wikipedia.org (Erişim: 28.12.2025)
- “Gündüz Vassaf” iletisim.com.tr (Erişim: 28.12.2025)
- “gunduz_vassaf” instagram.com (Erişim: 28.12.2025) (Profil görseli)
- “Gerçek Orada Bir Yerde” youtube.com (Erişim: 28.12.2025)
