Juan Rulfo

Juan Rulfo (1918-1986)

Meksikalı yazar ve fotoğrafçı…

“Alt üst edilmiş bir zaman dizimi, geri dönüş, iç monolog, bilinçaltı akışı, bakış açısını kaydırma ve monolog gibi araçlar kullanarak, sorunlu baba-oğul ilişkileri, kırsal çevredeki şiddet ve ahlaki tükeniş gibi temaları işledi.” (Doğan Kitap)


Latin Amerika’da zamanla yeni roman akımıyla bütünleşen bu anlatım tekniğini öykülerinde ilk kez kullanan Rulfo, İspanyolca edebiyatın en önemli isimlerinden biri kabul edilmektedir. Kendisinden sonra gelen İspanyol ve Latin Amerikan yazarlarını büyük ölçüde etkilemiştir.

24 Haziran 2022 – Köyceğiz

Tam adı Juan Nepomuceno Carlos Pérez Rulfo Vizcaíno olan Rulfo, 1918’de Meksika’da varlıklı bir ailenin üçüncü çocuğu olarak dünyaya gelir.

1924’te ilkokula girer. Aynı yıl babası, altı yıl sonra da annesi ölür. Guadalajara’daki bir yetimhaneye girene kadar Juan’ı büyükannesi büyütür, çocukluğu köylerde geçer.

Hükümet ile Katolik dini milisler arasında üç yıl süren Cristero Savaşı (1926-1929)‘na tanıklık eder. Ailesi mal varlığının büyük bir bölümünü bu iç savaş esnasında kaybeder.

Çok istemesine rağmen Guadalajara Üniversitesi’ndeki grevden dolayı kaydını yaptıramaz, 1933 (bazı kaynaklarda 1934)’te Mexico City’ye taşınır. Burada bir kauçuk fabrikasında işçi olarak çalışmaya başlar. Bir yandan da senaryo yazarlığı, fotoğrafçılık, Instituto Nacional de los Pueblos Indígenas (Ulusal Yerli Araştırmaları Enstitüsü)’nde yayın yönetmenliği ve Meksikalı Yazarlar Merkezi’nde genç yazarlara danışmanlık yapar.

Kitzalet

1945’ten itibaren América ve Pan dergilerinde hikayelerini yayınlamaya başlar. Çoğu Pan dergisinde yayımlanan kısa öykülerini, 1953’te El llano en llamas adlı kitabında bir araya getirir. Bu öyküler, daha çok kırsal çevredeki şiddeti ve bu çevrede yaşayanların ruhsal çöküşünü işler.

1948’de Clara Aparicio ile evlenir ve bu evlilikten dört çocukları olur.

1955’te yayımladığı ilk kısa romanı Pedro Páramo’da, bir cacique’in (yerel önder) fiziksel ve ahlaksal çözülüşünü anlatır. Bu roman, Latin Amerika büyülü gerçekçiliğinin temsilcilerinden, Meksika ve İspanyol edebiyatının da büyük klasiklerinden biri olarak kabul edilmektedir.

1970’te Premio Nacional de Ciencias y Artes (Meksika Ulusal Edebiyat Ödülü)’nü layık görülür.

Yaşamının son yirmi yılını, Instituto Nacional de los Pueblos Indígenas [Ulusal Yerli Halklar Enstitüsü]’da Meksika’daki en önemli antik ve çağdaş antropoloji koleksiyonlarını düzenlemeye adar.

Uzun süre üstünde çalıştığı La Cordillera [Sıradağ] adlı ikinci romanını tamamlayamadan, 1986’da México’da ölür.

Parque Juan Rulfo’daki Rulfo Büstü (Mexico City’deki) Wikipedia

1960 yılında onun fikrinden yola çıkarak El despojo filmi çekilirken, 1964 yılında Roberto Gavaldón’un yönettiği, Carlos Fuentes ve Gabriel García Márquez tarafından uyarlanan El gallo de oro beyaz perdeye aktarılır. 

1972’de Alberto Isaac’ın yönettiği El rincón de las vírgenes filmi, El llano en llamas’ta yer alan iki hikayenin bir uyarlamasıdır.

Rulfo’nun eserlerinden uyarlanarak ya da etkilenerek birçok sinema filmi ve TV dizisi çekilmiştir.

Eserleri:

1953El llano en llamas Kızgın Ova, Çev. Celal Üster, Can Yayınları, 1981
1955 Pedro PáramoPedro Páramo, Çev. Tomris Uyar, De Yayınevi, 1970
1980 El gallo de oroAltın Horoz, Çev. Halil Beytaş, Doğan Kitap, 2019
La Cordillera[Sıradağ] yarım kalmıştır.
Bize Toprak Verdiler, Çev. Celal Üster, E Yayınları, ?
(Sahaflarda var, 96 sayfa)

Kaynaklar:

  1. Yapı Kredi Yayınları “Juan Rulfo”
  2. Doğan Kitap “Juan Rulfo”
  3. Wikipedia(es) “Juan Rulfo”
  4. Britannica “Juan Rulfo”
  5. Kitzalet “Juan Rulfo: uno de los escritores hispanoamericanos más importantes del siglo XX”
  6. Altın Horoz, Juan Rulfo (Çev. Halil Beytaş, Doğan Kitap, 2019)

Okumalar:

Juan Rulfo

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön